Proje Özeti

"Kimyasal Düşünmeye Dayalı Genel Kimya Laboratuvarı Dersinde Kimya Öğretmen Adaylarının Kimyayı Anlamlandırmaları"** isimli proje, TÜBİTAK 3005 - Sosyal ve Beşeri Bilimlerde Yenilikçi Çözümler Araştırma Projeleri Destekleme Programı kapsamında desteklenmektedir. Projenin yürütücülüğünü Prof. Dr. Zübeyde Demet Kırbulut Güneş üstlenmiştir. Proje ekibinde ayrıca Prof. Dr. Hakkı Kadayıfçı, Doç. Dr. Halil Tümay, Doç. Dr. Sevinç Nihal Yeşiloğlu, Doç. Dr. Nurcan Turan Oluk, Doç. Dr. Sinem Gençer, Dr. Öğr. Üyesi Funda Ekici, Dr. Öğr. Üyesi Burcu Işık ve Arş. Gör. Dilay Dinçdemir araştırmacı olarak yer almaktadır. Proje, Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Temel Kimya Laboratuvarı'nda (Kimya Laboratuvarı 1) yürütülecek olup, 24 ay sürmesi planlanmaktadır.

Araştırmanın temel amacı, kimya öğretmen adaylarının kimyasal düşünmeye dayalı olarak yürütülen Genel Kimya Laboratuvarı II dersinde kimyayı nasıl anlamlandırdıklarını incelemektir. Bu doğrultuda, geleneksel laboratuvar uygulamalarının ötesine geçerek anlamlandırmaya bağlam oluşturan kimyasal düşünmeye dayalı etkinlikler geliştirilmesi hedeflenmektedir. Ayrıca, bu uygulamalar sırasında öğretmen adaylarının anlamlandırma süreçleri, epistemik duyguları ve akıl yürütme biçimlerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Proje kapsamında, öğretim elemanlarının laboratuvar uygulamalarında kullandığı iletişimsel yaklaşımların, öğretmen adaylarının kimyayı anlamlandırma süreçleri üzerindeki etkisi de araştırılacaktır.

Proje, nitel araştırma yöntemlerinden "bütüncül çoklu durum deseni" kullanılarak yürütülecektir. Araştırmaya 20 gönüllü kimya öğretmen adayı katılacaktır. Veri toplama sürecinde görüşme, gözlem ve doküman incelemesi gibi birden fazla yöntem bir arada kullanılacaktır. Elde edilen verilerin analizi ise MAXQDA 2024 nitel veri analiz programı kullanılarak içerik analizi yöntemiyle gerçekleştirilecektir.

Proje, ulusal fen eğitimi alanyazınında kimya öğretmen adaylarının anlamlandırma süreçlerine odaklanan ilk özgün çalışma olma özelliğini taşımaktadır. Uluslararası alanyazında ise anlamlandırma süreçlerini, başarısızlık nedenleri, duygular ve iletişimsel yaklaşımlarla birlikte çok boyutlu olarak inceleyen ilk araştırma niteliğindedir. Projenin, 12. Kalkınma Planı'nın (2024-2028) "Bilim, Teknoloji ve Yenilik", "Eğitim" ve "Çevrenin Korunması" hedeflerine doğrudan katkı sağlaması öngörülmektedir. Öğretmen adaylarına kimyasalların insan sağlığına ve çevreye etkileri konusunda farkındalık kazandırılarak sürdürülebilir çevre bilincinin geliştirilmesi de projenin önemli yenilikçi yönleri arasındadır.

Projenin hedef kitlesi; öğretmen adayları, görevdeki öğretmenler, öğretim elemanları ve araştırmacılardan oluşmaktadır. Geliştirilen materyaller ve kimyasal düşünmeye dayalı laboratuvar etkinlikleri, web sitesi ve sosyal medya gibi dijital platformlar aracılığıyla öğretmenlerin kullanımına sunulacaktır. Bu sayede elde edilen bilgi birikiminin sınıf içi öğretim pratiklerine entegre edilmesi teşvik edilecektir. Ayrıca proje, lisans ve lisansüstü öğrencilerin bursiyer olarak görev almasıyla genç araştırmacıların veri toplama ve analiz süreçlerinde yetkinlik kazanmalarına da olanak tanıyacaktır.